Streektaaldictee | De strijd met de pen

Zo zegt wi-j dat, zo schrieft wi-j dat

Zo zegge wi-j dat, zo schrieve wi-j dat Oost-Gelders

Streektaaldictee

● OVER DIT INITIATIEF ●

► Verbonden en geborgen

Lezen in en luisteren naar ‘streektaalproducten’ roept bij menigeen gevoelens op. Verbondenheid, geborgenheid, vertrouwdheid, warmte en nestgeur. Dit bleek onder meer uit een in 1994 gehouden enquête door de Stichting Nederlandse Dialecten onder dialectsprekers in heel Nederland en Vlaanderen.

Hoe is het gesteld met het zelf schrijven in deze taal, de taal waarmee men is opgegroeid? Op de lagere school of basisschool moest je ‘het plat’ dat je thuis sprak maar snel afleren en werd het ABN er systematisch ingestampt. Een taal die je thuis meestal niet sprak moest je nu kunnen spreken, lezen en schrijven. En je eigen ‘boerse’ streektaal werd het zwijgen opgelegd. Een onderwaardering van je moederstaal, terwijl je familie in Friesland wel tweetalig opgroeide!

► Hoogverheven?

Bij het landelijk Groot Dictee der Nederlandse Taal worden de deelnemers herhaaldelijk geconfronteerd met ietwat hoogverheven leestaal. Taal, die voor menigeen in het dagelijks leven ongebruikelijk is. Met zinnen die geconstrueerd zijn om er zoveel mogelijk spelling(s)moeilijkheden in te kunnen stoppen.

► Dit dictee is anders. Hier gaat het om het vastleggen van de alledaagse spreektaal. Wel gebruikt het streektaaldictee af en toe een uitdrukking, gebruik of gezegde van voorgaande generaties. Daardoor worden deze uit de vergetelheid gehaald en krijgen deze ‘levenswijsheden’ opnieuw een kans.

Rudy Beernink

► De deskundige jury - Het dictee wordt gemaakt door een groep dialect-specialisten: Theo Boland, Geert Roelofs en Eddy Geurtsen. De jury staat onder voorzitterschap van Rudy Beernink (foto). De jury wordt bijgestaan door dr. Lex Schaars, samensteller van het WALD-woordenboek en verbonden aan het Staring Instituut.

► De strijd met de pen

Het Oost-Gelders Streektaaldictee is een initiatief om het Achterhoeks en Liemers dialect letterlijk op de kaart te zetten. Op donderdagavond 1 november 2007 kwamen tien prominente Achterhoekers en veertig streektaalliefhebbers bijeen om te strijden met de pen. Gerard Bomers is beheerst het dialect het best met de pen. Van de prominenten maakte Stef Grit, directeur Staring Instituut, de minste fouten. Lees hier het artikel in de Stentor over het dictee>>> Het tweede dictee werd in 2008 gehouden en het derde dictee ziet het licht op 25 maart 2010.

► Doel van dit dictee is het meten van de kennis en beheersing van het dialect van Oost-Gelderland, volgens de WALD-spelling. WALD staat voor het Woordenboek van Achterhoekse en Liemerse Dialecten. Dr. Lex Schaars, samensteller van dit woordenboek, fungeert als adviseur voor de jury van het dictee. Daardoor probeert de organisatie het streekdialect meer betekenis te geven en levend te houden.

► Presentatie - De presentatie van het dictee is in de vertrouwde handen van Arie Ribbers, bekend van zijn dialectprogramma's op Radio Gelderland. Tevens is Arie Ribbers streektaalconsulent bij het Staring Instituut in Doetinchem. Dit instituut stelt zich tot doel de streektaal levend te houden.

Arie Ribbers

► De organisatie

Promotie en PR:
Joop Hekkelman

Dicteeopstellers:
Eddy Geurtsen, Theo Boland, Geert Roelofs

Voorzitter jury en adviseur:
Lex Schaars (Dialectoloog Staring Instituut)

Secretaris en organisatie:
Rudy Beernink

Presentatie:
Arie Ribbers
(Streektaalconsulent Staring Instituut)

Algehele leiding en organisatie:
Hans Beernink

► Niet oubollig

Geen folklore, nostalgie, klootschieten of midwinterhoorns in het dictee. Wel een eigentijds onderwerp, om te laten zien dat streektaal ook geschikt is om op niveau over actuele onderwerpen te praten en te schrijven. De onderwerpen die in een eerste overleg genoemd werden, zijn actueel en hebben veel overeenkomsten: nieuwe media en dialect, communicatie in de streektaal, integratie, veranderingen in Achterhoek en Liemers, opgroeien in tweetaligheid.

► Twee dialectvormen

Het ontwerpteam schrijft het dictee en is tevens jury. Er is in dit team een uitvoerige discussie gevoerd over een geschikte indeling van Oost-Gelderse dialecten en plaatselijke varianten. Er is besloten om twee dialecten te onderscheiden: westelijk van de Oude IJssel (Liemers en Gelders Eiland) en oostelijk daarvan (Achterhoek, Graafschap).

HOOFDSPONSOR