Over de WALD-spelling
Even thuis oefenen om er in te komen?
Presentator Arie Ribbers heeft enkele zinnen speciaal voor deze website ingesproken. Hieronder kunt u deze vier zinnen beluisteren. Rechts naast de zin (mp3) vindt u de pagina met de juiste schrijfwijzen. Veel succes! En bedenk: het gaat om het meedoen, niet om het winnen!
Achterhoeks dialect
Zin 1 beluisteren + juiste schrijfwijze
Zin 2 beluisteren+ juiste schrijfwijze
Liemers dialect
Zin 3 beluisteren+ juiste schrijfwijze
Zin 4 beluisteren+ juiste schrijfwijze
SPOEDCURSUS WALD-SPELLING
Schrijven in het Achterhoeks of Liemers dialect is zo moeilijk niet. Hieronder een greep uit de spellingregels. De volledige regels staan beschreven in het Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten (WALD). Ze zijn ook te vinden op de website van het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers.
Klinkertekens, die niet in het Nederlands voorkomen:
ae
ao
äö
ö
Een paar voorbeelden:
leven laeven
paaltjes päöltjes
potjes pötjes
gaan gaon
lezen laezen
bed bedde
poetereg
onzeleg
put putte
praten praoten
slapen slaopen
praatjes präötjes
geloven geleuven
We schrijven niet hei 'heb je' en kui 'kun je', maar he'j en kö'j. Dan is namelijk duidelijker -meer herkenbaar- wat er staat. De 'lange' ij wordt in de Achterhoek en Liemers als ie uitgesproken. Wij zeggen en schrijven: mien 'mijn' en geliek 'gelijk'. Als deze klank toch als ij wordt uitgesproken, dan wordt hij ook als ij geschreven. We schrijven dus waarschijnlek, vijf als we deze woorden met een ij uitspreken.
Medeklinkers worden steeds zo geschreven als in het Nederlands. Dat houdt in, dat draod 'draad' op het einde met een d wordt geschreven en niet met een t. Zo wordt eveneens onderscheid gemaakt tussen 't lig 'het ligt' en 't lich 'het licht'.
Als aan het eind van een woord een medeklinker lang wordt aangehouden, dan kan dat in de spelling worden aangegeven door de medeklinker twee keer te schrijven. In opruumm 'opruimen', maann 'morgen', kriengn 'krijgen' worden dus langer aangehouden m, n en ng gehoord. Zo kan het verschil in betekenis tussen gedien 'gordijn' en gedienn 'gordijnen' eveneens op schrift worden aangegeven.
Bij scheidbaar samengestelde werkwoorden (angeven, wegnemmen) schrijven we bij het voltooid deelwoord tussen beide delen een streepje. Dus: an-egeven, weg-enommen.
Wilt u weten wat de WALD-spelling inhoudt, ga dan naar www.ecal.nu/streektaal.
